حسن سپهرفر، پژوهشگر مردم‌شناسی آذربایجان غربی در یادداشتی نوشت: یکی از رسم‌های سنتی که در بین زنان آذربایجان، مشتاقان زیادی دارد، رسم «مینجیق سالما» است که بنا به باوری در آخرین چهارشنبه ماه صفر انجام می‌گیرد چرا که این ایام یعنی ایام ماه صفر یادآور مشقت‌ها و سختی‌هایی است که برای فاطمه زهرا(س) داشته و هرکس خبر پایان این ماه را اعلام کند موشتولوقی برایش خواهند داد.

برخی از زنان عقیده دارند اگر طی این ماه چیزی بشکند یا اتفاقی بیافتد، گویند «الله اوچونجوندن اوزاق ائله‌سین»(خدا سومی‌اش را دور کند)، برخی نیز برای از بین بردن نحوست این ماه مقداری طلاجات برای خود می خرند.

با این حال در آخرین چهارشنبه ماه سال زنان دور هم جمع می‌شوند و تفالی را برای آینده خود می‌زنند، برای تفال‌، زن گیس سفیدی بایاتی‌ها(دو بیتی‌های ترکی) می‌خواند و مردم عقیده دارند که مضمون فال هر چه باشد(بنا به نیتی که در دل گرفته‌اند) همان می‌شود.

در این مراسم زنان و دختران از یک روز قبل برای حل مشکلات خود یا به نیابت از شخص دیگری، نیّت کرده و اشیایی مانند منجوق یا دکمه و… که خود شخص از قبل آماده کرده است داخل «ساخسی کوپه»(کوزه سفالین) حاوی آب می‌اندازند و هنگام غروب همان روز ظرف سفالین را بیرون از خانه از ناودانی رو به قبله آویزان کرده و شب را به همان حال می‌ماند.

برخی نیز صبح روز چهارشنبه به مسجدی رفته و درب مسجد را می کوبند و حاجات خود را طلب می‌کنند و برخی هم با رفت و روب و جارو کردن مسجد این حاجت را می‌خواهند.  

به هر حال بعد از ظهر روز چهارشنبه همه زنان دور هم جمع می‌شوند و دختر نابالغی را کنار ظرف سفالین می‌نشانند و چادری بر سرش می‌اندازند، زن گیس سفیدی شروع به خواندن بایاتی‌ها می‌کند ، دخترک شئی را از داخل ظرف بیرون می‌آورد، صاحب شئی هر شخصی باشد با توجه به مضمون بایاتی، نیت خود را تفسیر و تعبیر می‌کند. 

در میانه مراسم که گاهی با خنده و شادی زنان همراه است با چای و شیرینی و میوه نیز از حاضران پذیرایی می‌شود.

در این رسم فارغ از جنبه‌های شادی و نشاط، از منظر مردم‌شناختی با کارکرد همبستگی و انسجام گروهی موجب ایجاد فضای امن زنانه و خارج از نظارت مردانه شده و با خواندن بایاتی‌هایی(دوبیتی‌های) ترکی که حامل ارزش‌ها، تجربه‌ها و حکمت‌های جمعی هستند، ضمن انتقال فرهنگ‌های سنتی به نسل جوان، همدلی و پیوندهای عاطفی بین زنان مستحکم‌تر می‌شود، همچنین مکانیزمی برای کاهش اضطراب و عدم قطعیت درباره آینده بوده و با این سنت‌ها ضمن حفظ و پاسداشت فرهنگ‌های شفاهی در واقع زنان با پاسخ دادن به پرسش‌های ذهنی می‌توانند به نوعی آرامش روانی دسترسی داشته باشند.

برای معرفی و حفظ این سوم قدیمی در آخرین چهارشنبه ماه صفر، اجرای نمادین مراسم سنتی «مینجیق سالما» در مدرسه هدایت ارومیه برگزار شد و همچنین عوامل صدا و سیمای مرکز آذربایجان‌غربی با حضور در این برنامه، به تهیه و ضبط گزارش از این آیین سنتی پرداختند تا زمینه معرفی هرچه بیشتر این میراث فرهنگی ارزشمند فراهم شود.

انتهای پیام/